欧阳修

朝代：

三国(178) 五代十国(2281) 元(50916) 南北朝(491) 唐(38807) 宋(190430) 明(165497) 晋(181) 汉(362) 清(86334) 秦(7) 金(1111) 隋(1055)

巩县初见黄河

河决三门合四水，径流万里东输海。hé jué sān mén hé sì shuǐ，jìng liú wàn lǐ dōng shū hǎi。巩洛之山夹而峙，河来啮山作沙嘴。gǒng luò zhī shān jiā ér zhì，hé lái niè shān zuò shā zuǐ。山形迤逦若奔避，河益汹汹怒而詈。shān xíng yí lǐ ruò bēn bì，hé yì xiōng xiōng nù ér lì。舟师弭楫不以帆，顷刻奔过不及视。zhōu shī mǐ jí bù yǐ fān，qǐng kè bēn guò bù jí shì。舞波渊旋投沙渚，聚沫倏忽为平地。wǔ bō yuān xuán tóu shā zhǔ，jù mò shū hū wèi píng dì。下窥莫测浊且深，痴龙怪鱼肆凭恃。xià kuī mò cè zhuó qiě shēn，chī lóng guài yú sì píng shì。我生居南不识河，但见禹贡书之记。wǒ shēng jū nán bù shí hé，dàn jiàn yǔ gòng shū zhī jì。其言河状钜且猛，验河质书信皆是。qí yán hé zhuàng jù qiě měng，yàn hé zhì shū xìn jiē shì。昔者帝尧与帝舜，有子朱商不堪嗣。xī zhě dì yáo yǔ dì shùn，yǒu zi zhū shāng bù kān sì。皇天意欲开禹圣，以水病尧民以溃。huáng tiān yì yù kāi yǔ shèng，yǐ shuǐ bìng yáo mín yǐ kuì。尧愁下人瘦若腊，众臣荐鲧帝曰试。yáo chóu xià rén shòu ruò là，zhòng chén jiàn gǔn dì yuē shì。试之九载功不效，遂殛羽山惭而毙。shì zhī jiǔ zài gōng bù xiào，suì jí yǔ shān cán ér bì。禹羞父罪哀且勤，天始以书畀于姒。yǔ xiū fù zuì āi qiě qín，tiān shǐ yǐ shū bì yú sì。书曰五行水润下，禹得其术因而治。shū yuē wǔ xíng shuǐ rùn xià，yǔ dé qí shù yīn ér zhì。凿山疏流浚畎浍，分擘枝派有条理。záo shān shū liú jùn quǎn huì，fēn bāi zhī pài yǒu tiáo lǐ。万邦入贡九州宅，生人始免生鳞尾。wàn bāng rù gòng jiǔ zhōu zhái，shēng rén shǐ miǎn shēng lín wěi。功深德大夏以家，施及三代蒙其利。gōng shēn dé dà xià yǐ jiā，shī jí sān dài méng qí lì。江海淮济洎汉沔，岂不浩渺汪而大。jiāng hǎi huái jì jì hàn miǎn，qǐ bù hào miǎo wāng ér dà。收波卷怒畏威德，万古不敢肆凶厉。shōu bō juǎn nù wèi wēi dé，wàn gǔ bù gǎn sì xiōng lì。惟兹浊流不可律，历自秦汉尤为害。wéi zī zhuó liú bù kě lǜ，lì zì qín hàn yóu wèi hài。崩坚决壅势益横，斜跳旁出惟其意。bēng jiān jué yōng shì yì héng，xié tiào páng chū wéi qí yì。制之以力不以德，驱民就溺财随弊。zhì zhī yǐ lì bù yǐ dé，qū mín jiù nì cái suí bì。盖闻河源出昆仑，其山上高大无际。gài wén hé yuán chū kūn lún，qí shān shàng gāo dà wú jì。自高泻下若激箭，一直一曲一千里。zì gāo xiè xià ruò jī jiàn，yī zhí yī qū yī qiān lǐ。湍雄冲急乃迸溢，其势不得不然尔。tuān xióng chōng jí nǎi bèng yì，qí shì bù dé bù rán ěr。前岁河怒惊滑民，浸漱洋洋淫不止。qián suì hé nù jīng huá mín，jìn shù yáng yáng yín bù zhǐ。滑人奔走若锋骇，河伯视之以为戏。huá rén bēn zǒu ruò fēng hài，hé bó shì zhī yǐ wèi xì。呀呀怒口缺若门，日啖薪石万万计。ya ya nù kǒu quē ruò mén，rì dàn xīn shí wàn wàn jì。明堂天子圣且神，悼河不仁嗟曰喟。míng táng tiān zi shèng qiě shén，dào hé bù rén jiē yuē kuì。河伯素顽不可令，至诚一感惶且畏。hé bó sù wán bù kě lìng，zhì chéng yī gǎn huáng qiě wèi。引流辟易趋故道，闭口不敢烦官吏。yǐn liú pì yì qū gù dào，bì kǒu bù gǎn fán guān lì。遵涂率职直东下，咫尺莫可离其次。zūn tú lǜ zhí zhí dōng xià，zhǐ chǐ mò kě lí qí cì。尔来岁星行一周，民牛饱刍邦羡费。ěr lái suì xīng xíng yī zhōu，mín niú bǎo chú bāng xiàn fèi。滑人居河饮河流，耕河之壖浸河濆。huá rén jū hé yǐn hé liú，gēng hé zhī ruán jìn hé fén。嗟河改凶作民福，呜呼明堂圣天子。jiē hé gǎi xiōng zuò mín fú，wū hū míng táng shèng tiān zi。