品读经典 · 传承文明

辛未七月廿三日大雨

黄玠

孟秋之月月在毕,雨气斗集云深黳。mèng qiū zhī yuè yuè zài bì,yǔ qì dòu jí yún shēn yī。 悬河翻空海水立,万瓦千霤如奔溪。xuán hé fān kōng hǎi shuǐ lì,wàn wǎ qiān liù rú bēn xī。 向来高原变洿泽,巨浪上蹴天为低。xiàng lái gāo yuán biàn wū zé,jù làng shàng cù tiān wèi dī。 三吴良田入井底,菜茹岂复如畛畦。sān wú liáng tián rù jǐng dǐ,cài rú qǐ fù rú zhěn qí。 室庐藩溷尽漂没,存者历落犹鸡栖。shì lú fān hùn jǐn piāo méi,cún zhě lì luò yóu jī qī。 男儿性命不自保,往往中路遗嫛㜷。nán ér xìng mìng bù zì bǎo,wǎng wǎng zhōng lù yí yī mí。 书生有情泪沾臆,落日黤黯秋云西。shū shēng yǒu qíng lèi zhān yì,luò rì yǎn àn qiū yún xī。

梅花庵为吴仲圭作

黄玠

函三一气初未分,包括万象为阳春。hán sān yī qì chū wèi fēn,bāo kuò wàn xiàng wèi yáng chūn。 亦如孤根抱独暖,不与桃李同光尘。yì rú gū gēn bào dú nuǎn,bù yǔ táo lǐ tóng guāng chén。 吁嗟此意知者少,我欲往问庵中人。xū jiē cǐ yì zhī zhě shǎo,wǒ yù wǎng wèn ān zhōng rén。 高官不如士白贲,厚富不如农赤贫。gāo guān bù rú shì bái bēn,hòu fù bù rú nóng chì pín。 结茅为椒小于笠,翕翕鼻观通机神。jié máo wèi jiāo xiǎo yú lì,xī xī bí guān tōng jī shén。 眼中见花不见我,我身己与花为身。yǎn zhōng jiàn huā bù jiàn wǒ,wǒ shēn jǐ yǔ huā wèi shēn。

次韵王达之园池假山并似钱春野

黄玠

海上诸峰皆绝奇,其高无颠下无涯。hǎi shàng zhū fēng jiē jué qí,qí gāo wú diān xià wú yá。 一峰飞来在平地,小小亦足同幽期。yī fēng fēi lái zài píng dì,xiǎo xiǎo yì zú tóng yōu qī。 近结斋庐处其下,十里平川见多稼。jìn jié zhāi lú chù qí xià,shí lǐ píng chuān jiàn duō jià。 客来政有酒盈尊,我生不作悠悠者。kè lái zhèng yǒu jiǔ yíng zūn,wǒ shēng bù zuò yōu yōu zhě。 突兀眼底多伟观,如虎如貔气桓桓。tū wù yǎn dǐ duō wěi guān,rú hǔ rú pí qì huán huán。 或窈而深如洞穴,或峙而立如冈峦。huò yǎo ér shēn rú dòng xué,huò zhì ér lì rú gāng luán。 如积钱色万钧重,如鸾鹄停欲飞动。rú jī qián sè wàn jūn zhòng,rú luán gǔ tíng yù fēi dòng。 人间此景不可孤,风月佳时与君共。rén jiān cǐ jǐng bù kě gū,fēng yuè jiā shí yǔ jūn gòng。 偎花倚竹相鲜新,寒士亦各忘其贫。wēi huā yǐ zhú xiāng xiān xīn,hán shì yì gè wàng qí pín。 胸中丘壑故不俗,元章石交平生亲。xiōng zhōng qiū hè gù bù sú,yuán zhāng shí jiāo píng shēng qīn。 世变纷纷参复伍,岁晚相看吾与汝。shì biàn fēn fēn cān fù wǔ,suì wǎn xiāng kàn wú yǔ rǔ。

次韵贾玄英烈女祠祠在嵊县青枫岭至元丙子天台王氏妇被掠至此啮指血题诗石上云君王无道妾当灾弃女抛男逐马来夫面不知何日见妾身当是几时回伺兵士少间投崖下而死

黄玠

女郎号天杀气黑,题诗啮指生血滴。nǚ láng hào tiān shā qì hēi,tí shī niè zhǐ shēng xuè dī。 天白赤城山为低,一掷万仞惊魂飞。tiān bái chì chéng shān wèi dī,yī zhì wàn rèn jīng hún fēi。 将军讵忍驱迫为,夫君不见我心悲。jiāng jūn jù rěn qū pò wèi,fū jūn bù jiàn wǒ xīn bēi。 国破家亡两依依,人命几何花脱枝。guó pò jiā wáng liǎng yī yī,rén mìng jǐ hé huā tuō zhī。 不学明妃辞汉宠,犹使胡儿拜青冢。bù xué míng fēi cí hàn chǒng,yóu shǐ hú ér bài qīng zhǒng。 流光一去若箭弦,安用马上啼婵娟。liú guāng yī qù ruò jiàn xián,ān yòng mǎ shàng tí chán juān。 语言侏离不可解,妾有一身无二天。yǔ yán zhū lí bù kě jiě,qiè yǒu yī shēn wú èr tiān。 节不可移头可碎,口血未干身已坠。jié bù kě yí tóu kě suì,kǒu xuè wèi gàn shēn yǐ zhuì。 馀生含笑入九泉,不向人间偶殊配。yú shēng hán xiào rù jiǔ quán,bù xiàng rén jiān ǒu shū pèi。 天地阴阳有消息,终始一心如铁石。tiān dì yīn yáng yǒu xiāo xī,zhōng shǐ yī xīn rú tiě shí。 至今积水閟幽灵,呜咽疑闻髑髅泣。zhì jīn jī shuǐ bì yōu líng,wū yàn yí wén dú lóu qì。

海大船

黄玠

太仓龙骧万斛船,欲动不动艇子牵。tài cāng lóng xiāng wàn hú chuán,yù dòng bù dòng tǐng zi qiān。 沙江水浅潮易落,咫尺见海去莫前。shā jiāng shuǐ qiǎn cháo yì luò,zhǐ chǐ jiàn hǎi qù mò qián。 艇子勿夸尔能事,士生未遇亦如此。tǐng zi wù kuā ěr néng shì,shì shēng wèi yù yì rú cǐ。 须臾水深风力强,大船却将小艇行。xū yú shuǐ shēn fēng lì qiáng,dà chuán què jiāng xiǎo tǐng xíng。

采枸杞子作茶饼子

黄玠

流水河边见碧树,上有万颗珊瑚珠。liú shuǐ hé biān jiàn bì shù,shàng yǒu wàn kē shān hú zhū。 此疑仙人不死药,黄鹄衔子来方壶。cǐ yí xiān rén bù sǐ yào,huáng gǔ xián zi lái fāng hú。 露犹未晞手自采,和以玉粉溲云腴。lù yóu wèi xī shǒu zì cǎi,hé yǐ yù fěn sōu yún yú。 卧听松风响四壁,未老更读千车书。wò tīng sōng fēng xiǎng sì bì,wèi lǎo gèng dú qiān chē shū。

穿石松歌为叶秀轩总管作

黄玠

阖闾古城城北东,昆山迤逦盘苍龙。hé lǘ gǔ chéng chéng běi dōng,kūn shān yí lǐ pán cāng lóng。 天星之精下融结,其中有石皆玲珑。tiān xīng zhī jīng xià róng jié,qí zhōng yǒu shí jiē líng lóng。 山农穿山若鲮鲤,雄椎怒击雷光起。shān nóng chuān shān ruò líng lǐ,xióng chuí nù jī léi guāng qǐ。 木精土性莫敢私,蚁垤蜂窠差足拟。mù jīng tǔ xìng mò gǎn sī,yǐ dié fēng kē chà zú nǐ。 三吴主人欣得之,保抱护惜犹婴儿。sān wú zhǔ rén xīn dé zhī,bǎo bào hù xī yóu yīng ér。 剔抉泥沙出奇骨,洗濯烟雾生神姿。tī jué ní shā chū qí gǔ,xǐ zhuó yān wù shēng shén zī。 建昌花瓷培宿土,徂徕稚松沐新雨。jiàn chāng huā cí péi sù tǔ,cú lái zhì sōng mù xīn yǔ。 却穿月窦出云凹,山鬼髑髅毛发竖。què chuān yuè dòu chū yún āo,shān guǐ dú lóu máo fā shù。 题书寄远情可知,结交岁晚心勿移。tí shū jì yuǎn qíng kě zhī,jié jiāo suì wǎn xīn wù yí。 一卷自有丘壑意,百折不受冰霜欺。yī juǎn zì yǒu qiū hè yì,bǎi zhé bù shòu bīng shuāng qī。 终朝坐对兀若痴,茯苓琥珀生有时。zhōng cháo zuò duì wù ruò chī,fú líng hǔ pò shēng yǒu shí。

苦热行

黄玠

十日不雨草树焦,一月不雨川源竭。shí rì bù yǔ cǎo shù jiāo,yī yuè bù yǔ chuān yuán jié。 酷吏作威何可当,大地流熺赤于血。kù lì zuò wēi hé kě dāng,dà dì liú xī chì yú xuè。 嗟我有情空自伤,会擒女魃出神潢。jiē wǒ yǒu qíng kōng zì shāng,huì qín nǚ bá chū shén huáng。 手挽悬河作甘澍,坐使大地生清凉。shǒu wǎn xuán hé zuò gān shù,zuò shǐ dà dì shēng qīng liáng。

邹一初提点三清阁

黄玠

杰哉高阁开神区,此地何必非玄都。jié zāi gāo gé kāi shén qū,cǐ dì hé bì fēi xuán dōu。 天上玉京十二楼,飞来人间作画图。tiān shàng yù jīng shí èr lóu,fēi lái rén jiān zuò huà tú。 栾栌交加虎兽伏,甍宇轩翥龙鸾舒。luán lú jiāo jiā hǔ shòu fú,méng yǔ xuān zhù lóng luán shū。 上方自与三境接,星光历历种白榆。shàng fāng zì yǔ sān jìng jiē,xīng guāng lì lì zhǒng bái yú。 晨朝焚香礼碧落,仙风半空闻佩琚。chén cháo fén xiāng lǐ bì luò,xiān fēng bàn kōng wén pèi jū。 此生尘网如可脱,愿为清歌随步虚。cǐ shēng chén wǎng rú kě tuō,yuàn wèi qīng gē suí bù xū。

天星湖上歌似吴泰然

黄玠

秀州孤城悬斗口,中有湖水藏天星。xiù zhōu gū chéng xuán dòu kǒu,zhōng yǒu hú shuǐ cáng tiān xīng。 龙飞已去迹犹在,灵宫故是白玉京。lóng fēi yǐ qù jì yóu zài,líng gōng gù shì bái yù jīng。 题诗欲寄羡门子,问讯或过茅初成。tí shī yù jì xiàn mén zi,wèn xùn huò guò máo chū chéng。 交梨火枣如可得,与尔相见夫容城。jiāo lí huǒ zǎo rú kě dé,yǔ ěr xiāng jiàn fū róng chéng。

郑彦昭书巢

黄玠

郑生结屋名书巢,岂欲巢居似巢父。zhèng shēng jié wū míng shū cháo,qǐ yù cháo jū shì cháo fù。 风南枝北两相忘,焉用缪绸开牖户。fēng nán zhī běi liǎng xiāng wàng,yān yòng móu chóu kāi yǒu hù。 我闻在昔巢父时,大道何曾立言语。wǒ wén zài xī cháo fù shí,dà dào hé céng lì yán yǔ。 只从书契造文字,后来作者多如雨。zhǐ cóng shū qì zào wén zì,hòu lái zuò zhě duō rú yǔ。 生今所藏竟何书,吾欲沧浪濯缨去。shēng jīn suǒ cáng jìng hé shū,wú yù cāng làng zhuó yīng qù。 尽令无用束高阁,坐使民风返淳古。jǐn lìng wú yòng shù gāo gé,zuò shǐ mín fēng fǎn chún gǔ。

濮乐闲得唐雷霄琴黄南窗鼓之

黄玠

霹雳昼下乖龙升,峄阳孤桐才具成。pī lì zhòu xià guāi lóng shēng,yì yáng gū tóng cái jù chéng。 大唐雷霄与斫削,木精咋舌山鬼惊。dà táng léi xiāo yǔ zhuó xuē,mù jīng zǎ shé shān guǐ jīng。 漆光拂拭净如水,蛇跗欲走不得行。qī guāng fú shì jìng rú shuǐ,shé fū yù zǒu bù dé xíng。 主人爱琴仍爱客,层轩白月秋夜清。zhǔ rén ài qín réng ài kè,céng xuān bái yuè qiū yè qīng。 请君为我尽意弹,我亦为君倾耳听。qǐng jūn wèi wǒ jǐn yì dàn,wǒ yì wèi jūn qīng ěr tīng。 上弦洋洋和且平,下弦琅然如叩冰。shàng xián yáng yáng hé qiě píng,xià xián láng rán rú kòu bīng。 回头始疑崩石裂,泛指忽作蜚鸿轻。huí tóu shǐ yí bēng shí liè,fàn zhǐ hū zuò fēi hóng qīng。 铜盘乱泣珠琲落,铁挝碎击珊瑚鸣。tóng pán luàn qì zhū bèi luò,tiě wō suì jī shān hú míng。 江山清空草木动,律吕应会风云生。jiāng shān qīng kōng cǎo mù dòng,lǜ lǚ yīng huì fēng yún shēng。 挥杯弄影喜欲舞,主客尔汝俱忘形。huī bēi nòng yǐng xǐ yù wǔ,zhǔ kè ěr rǔ jù wàng xíng。 人生交契如此酒,子期知音复知声。rén shēng jiāo qì rú cǐ jiǔ,zi qī zhī yīn fù zhī shēng。

似胡伯可

黄玠

人生百年如置棋,东西南北何多岐。rén shēng bǎi nián rú zhì qí,dōng xī nán běi hé duō qí。 白云自是山中物,风雨一出归无期。bái yún zì shì shān zhōng wù,fēng yǔ yī chū guī wú qī。 我居鸳湖上,子在龙江湄。wǒ jū yuān hú shàng,zi zài lóng jiāng méi。 能无咫尺书,慰此深相思。néng wú zhǐ chǐ shū,wèi cǐ shēn xiāng sī。 长干缘河小于带,积水满地天光垂。zhǎng gàn yuán hé xiǎo yú dài,jī shuǐ mǎn dì tiān guāng chuí。 沧波老树沉欲没,荒郊冷落如秋时。cāng bō lǎo shù chén yù méi,huāng jiāo lěng luò rú qiū shí。 小家流逃大屋走,五种不入民情悲。xiǎo jiā liú táo dà wū zǒu,wǔ zhǒng bù rù mín qíng bēi。 思君不见心欲折,背人白鹭双飞飞。sī jūn bù jiàn xīn yù zhé,bèi rén bái lù shuāng fēi fēi。

送任子昭北上

黄玠

江南二月柳如缫,欲折未折风骚骚。jiāng nán èr yuè liǔ rú sāo,yù zhé wèi zhé fēng sāo sāo。 天上神京春色好,兰台玉堂多俊髦。tiān shàng shén jīng chūn sè hǎo,lán tái yù táng duō jùn máo。 龙江公子少年日,乃翁携之与游遨。lóng jiāng gōng zi shǎo nián rì,nǎi wēng xié zhī yǔ yóu áo。 翰墨之馀及丹青,譬彼鲁削非凡刀。hàn mò zhī yú jí dān qīng,pì bǐ lǔ xuē fēi fán dāo。 胡为历碌风尘下,与世俯仰犹桔槔。hú wèi lì lù fēng chén xià,yǔ shì fǔ yǎng yóu jú gāo。 未必屠龙不及豨,要是钓鱼须钓鳌。wèi bì tú lóng bù jí xī,yào shì diào yú xū diào áo。 亟亟上书自荐达,一刺民瘼针如毛。jí jí shàng shū zì jiàn dá,yī cì mín mò zhēn rú máo。

同深甫万户前科赏樱桃

黄玠

将军黄金作佩符,霹雳古篆雕天书。jiāng jūn huáng jīn zuò pèi fú,pī lì gǔ zhuàn diāo tiān shū。 上有赤赤三明珠,卧护千里坚无虞。shàng yǒu chì chì sān míng zhū,wò hù qiān lǐ jiān wú yú。 重为王孙开酒壶,溪鲫银丝鲙新鱼。zhòng wèi wáng sūn kāi jiǔ hú,xī jì yín sī kuài xīn yú。 莼龟青小滑可呼,樱桃结子红珊瑚。chún guī qīng xiǎo huá kě hū,yīng táo jié zi hóng shān hú。 吴姬能歌花不如,坐拥翠袖飞琼觚,人生百岁多欢娱。wú jī néng gē huā bù rú,zuò yōng cuì xiù fēi qióng gū,rén shēng bǎi suì duō huān yú。

与张叔方

黄玠

去年送君作巡官,双悬雕弧夹马鞍。qù nián sòng jūn zuò xún guān,shuāng xuán diāo hú jiā mǎ ān。 今年巡官出迎客,吠犬不闻山月白。jīn nián xún guān chū yíng kè,fèi quǎn bù wén shān yuè bái。 山人畏之若乳虎,妖狐髑髅不敢舞。shān rén wèi zhī ruò rǔ hǔ,yāo hú dú lóu bù gǎn wǔ。 㹠阱鸡埘一万家,谁子强梁能跋扈。tún jǐng jī shí yī wàn jiā,shuí zi qiáng liáng néng bá hù。 君不见南台贵臣急如火,櫜鞬磬折趋道左。jūn bù jiàn nán tái guì chén jí rú huǒ,gāo jiān qìng zhé qū dào zuǒ。 州司尽避供给难,君独从容无不可。zhōu sī jǐn bì gōng gěi nán,jūn dú cóng róng wú bù kě。 名驹千里毛骨奇,雷霆破山亦霁威。míng jū qiān lǐ máo gǔ qí,léi tíng pò shān yì jì wēi。 人生才美有如此,岂可沉埋百寮底,明朝雕鹗西风起。rén shēng cái měi yǒu rú cǐ,qǐ kě chén mái bǎi liáo dǐ,míng cháo diāo è xī fēng qǐ。

赠飞星学古仙

黄玠

学古仙,双瞳如岩下电,矆睒龙光碧花眩。xué gǔ xiān,shuāng tóng rú yán xià diàn,huò shǎn lóng guāng bì huā xuàn。 乱摘星辰掌上飞,惊动当时出奇变。luàn zhāi xīng chén zhǎng shàng fēi,jīng dòng dāng shí chū qí biàn。 扁舟适从何处来,湖上鸳鸯乍相见。biǎn zhōu shì cóng hé chù lái,hú shàng yuān yāng zhà xiāng jiàn。 袖间小轴锦作幖,欲钓珊瑚入诗卷。xiù jiān xiǎo zhóu jǐn zuò biāo,yù diào shān hú rù shī juǎn。 梅花一笑领略新,笔底春回冰雪面。méi huā yī xiào lǐng lüè xīn,bǐ dǐ chūn huí bīng xuě miàn。 脱尔身上六铢衣,试我囊中五色线。tuō ěr shēn shàng liù zhū yī,shì wǒ náng zhōng wǔ sè xiàn。 昔如羁鹤在樊笼,今似韝鹰解绦旋。xī rú jī hè zài fán lóng,jīn shì gōu yīng jiě tāo xuán。 刮目他年看阿蒙,收拾黄金如土贱。guā mù tā nián kàn ā méng,shōu shí huáng jīn rú tǔ jiàn。

去矣行

黄玠

使我饮酒不如长鲸,使我食肉不如猛虎。shǐ wǒ yǐn jiǔ bù rú zhǎng jīng,shǐ wǒ shí ròu bù rú měng hǔ。 昨夜雪深人未归,明日冰开客当去。zuó yè xuě shēn rén wèi guī,míng rì bīng kāi kè dāng qù。 念尔公家急急符,白水无边走何所。niàn ěr gōng jiā jí jí fú,bái shuǐ wú biān zǒu hé suǒ。 从闻海上有神仙,上界于今亦官府。cóng wén hǎi shàng yǒu shén xiān,shàng jiè yú jīn yì guān fǔ。 君不见东墅老人粟万钟,金钥牙筹弃如土。jūn bù jiàn dōng shù lǎo rén sù wàn zhōng,jīn yào yá chóu qì rú tǔ。 只有凄凉鬼绿珠,怨魂相从泣寒雨。zhǐ yǒu qī liáng guǐ lǜ zhū,yuàn hún xiāng cóng qì hán yǔ。

赠永上人

黄玠

大休和尚少年日,尽遗俗缘甘独孤。dà xiū hé shàng shǎo nián rì,jǐn yí sú yuán gān dú gū。 人间纷纷臭如帤,此身不可一日居。rén jiān fēn fēn chòu rú rú,cǐ shēn bù kě yī rì jū。 黄金袅蹄明月珠,美人如花绣裆襦。huáng jīn niǎo tí míng yuè zhū,měi rén rú huā xiù dāng rú。 收拾众有归元无,不忍头颅生发须。shōu shí zhòng yǒu guī yuán wú,bù rěn tóu lú shēng fā xū。 即以宅舍为庵庐,袈裟折那衣五铢。jí yǐ zhái shě wèi ān lú,jiā shā zhé nà yī wǔ zhū。 麻鞋蒲龛坐结趺,口中波罗天竺书,高蹈万古隘九区。má xié pú kān zuò jié fū,kǒu zhōng bō luó tiān zhú shū,gāo dǎo wàn gǔ ài jiǔ qū。 绕屋青青种春蔬,焉能食肉更食鱼。rào wū qīng qīng zhǒng chūn shū,yān néng shí ròu gèng shí yú。 优昙花开满前除,空色两忘心澹如。yōu tán huā kāi mǎn qián chú,kōng sè liǎng wàng xīn dàn rú。

江南稻至元六年四月上海姚胜一等作哄

黄玠

江南稻,雪色白可喜。jiāng nán dào,xuě sè bái kě xǐ。 去年八月天雨多,戢戢禾头尽生耳。qù nián bā yuè tiān yǔ duō,jí jí hé tóu jǐn shēng ěr。 里正急公租,饥人若羸鬼。lǐ zhèng jí gōng zū,jī rén ruò léi guǐ。 海獠大无知,毒螫肆蛇虺。hǎi liáo dà wú zhī,dú shì sì shé huī。 军府上变羽檄飞,白日森然五兵起。jūn fǔ shàng biàn yǔ xí fēi,bái rì sēn rán wǔ bīng qǐ。 鼓钲动地火赩天,性命鸿毛同一燬。gǔ zhēng dòng dì huǒ xì tiān,xìng mìng hóng máo tóng yī huǐ。 古者反侧加天诛,歼厥渠魁固常理。gǔ zhě fǎn cè jiā tiān zhū,jiān jué qú kuí gù cháng lǐ。 卖剑可牛刀可犊,不忍农夫亦遭此。mài jiàn kě niú dāo kě dú,bù rěn nóng fū yì zāo cǐ。