品读经典 · 传承文明

朱熹

训蒙绝句体用

宋: 朱熹

体用如何是一源,用犹枝叶体犹根。tǐ yòng rú hé shì yī yuán,yòng yóu zhī yè tǐ yóu gēn。 当于发处原其本,体立于斯用乃存。dāng yú fā chù yuán qí běn,tǐ lì yú sī yòng nǎi cún。

训蒙绝句西铭

宋: 朱熹

人因形异种私根,不道其初同一源。rén yīn xíng yì zhǒng sī gēn,bù dào qí chū tóng yī yuán。 直自源头明说下,尽将父母属乾坤。zhí zì yuán tóu míng shuō xià,jǐn jiāng fù mǔ shǔ qián kūn。

训蒙绝句仁二首

宋: 朱熹

心无私滓与天同,物我乾坤一本中。xīn wú sī zǐ yǔ tiān tóng,wù wǒ qián kūn yī běn zhōng。 随分而施无不爱,方知仁体合言公。suí fēn ér shī wú bù ài,fāng zhī rén tǐ hé yán gōng。

训蒙绝句仁二首

宋: 朱熹

义兼礼智由仁出,接物当先主在仁。yì jiān lǐ zhì yóu rén chū,jiē wù dāng xiān zhǔ zài rén。 方由四端随用发,譬之四序始于春。fāng yóu sì duān suí yòng fā,pì zhī sì xù shǐ yú chūn。

训蒙绝句居敬二首

宋: 朱熹

大哉程子明居敬,千圣同符入德门。dà zāi chéng zi míng jū jìng,qiān shèng tóng fú rù dé mén。 试把功夫横竖看,总来不出欲斯存。shì bǎ gōng fū héng shù kàn,zǒng lái bù chū yù sī cún。

训蒙绝句居敬二首

宋: 朱熹

但得心存斯是敬,莫于存外更加功。dàn dé xīn cún sī shì jìng,mò yú cún wài gèng jiā gōng。 殷勤夫子明斯意,约礼之时已在中。yīn qín fū zi míng sī yì,yuē lǐ zhī shí yǐ zài zhōng。

训蒙绝句静二首

宋: 朱熹

心惟动与静相乘,当静之时乃动源。xīn wéi dòng yǔ jìng xiāng chéng,dāng jìng zhī shí nǎi dòng yuán。 所以功夫先要静,动而无静体难全。suǒ yǐ gōng fū xiān yào jìng,dòng ér wú jìng tǐ nán quán。

训蒙绝句静二首

宋: 朱熹

莫专靠静偏于静,须是深加格物功。mò zhuān kào jìng piān yú jìng,xū shì shēn jiā gé wù gōng。 事到理明随理去,动常有静在其中。shì dào lǐ míng suí lǐ qù,dòng cháng yǒu jìng zài qí zhōng。

训蒙绝句致知

宋: 朱熹

此心原自有知存,气蔽其明物又昏。cǐ xīn yuán zì yǒu zhī cún,qì bì qí míng wù yòu hūn。 渐渐剔开昏与蔽,一时俱透理穷源。jiàn jiàn tī kāi hūn yǔ bì,yī shí jù tòu lǐ qióng yuán。

训蒙绝句克己二首

宋: 朱熹

本体原来只是公,自将私意混其中。běn tǐ yuán lái zhǐ shì gōng,zì jiāng sī yì hùn qí zhōng。 虽颜造圣无他事,惟在能加克己功。suī yán zào shèng wú tā shì,wéi zài néng jiā kè jǐ gōng。

训蒙绝句克己二首

宋: 朱熹

莫道公私未判然,自忧一日用功难。mò dào gōng sī wèi pàn rán,zì yōu yī rì yòng gōng nán。 便随明处猛分摆,志在希颜即是颜。biàn suí míng chù měng fēn bǎi,zhì zài xī yán jí shì yán。

训蒙绝句戒谨

宋: 朱熹

防欲当施御寇功,及于未至立崇墉。fáng yù dāng shī yù kòu gōng,jí yú wèi zhì lì chóng yōng。 常求四者无他法,依旧同归主敬中。cháng qiú sì zhě wú tā fǎ,yī jiù tóng guī zhǔ jìng zhōng。

训蒙绝句求放心

宋: 朱熹

不察予心重似鸡,更兼放处只缘私。bù chá yǔ xīn zhòng shì jī,gèng jiān fàng chù zhǐ yuán sī。 才知用理维持际,不待追求便在兹。cái zhī yòng lǐ wéi chí jì,bù dài zhuī qiú biàn zài zī。

训蒙绝句下学上达

宋: 朱熹

学在事时斯是理,盍于事上每寻思。xué zài shì shí sī shì lǐ,hé yú shì shàng měi xún sī。 但令下学功夫到,上达之机便自知。dàn lìng xià xué gōng fū dào,shàng dá zhī jī biàn zì zhī。

训蒙绝句夜气

宋: 朱熹

理则无形气是乘,气随夜息理斯存。lǐ zé wú xíng qì shì chéng,qì suí yè xī lǐ sī cún。 息时无感犹当验,昼不能清夜亦昏。xī shí wú gǎn yóu dāng yàn,zhòu bù néng qīng yè yì hūn。

训蒙绝句体认

宋: 朱熹

虽云道本无形象,形象原因体认生。suī yún dào běn wú xíng xiàng,xíng xiàng yuán yīn tǐ rèn shēng。 试验操存功熟后,隐然常觉在中明。shì yàn cāo cún gōng shú hòu,yǐn rán cháng jué zài zhōng míng。

训蒙绝句唤醒

宋: 朱熹

为学常思唤此心,唤之能熟物难昏。wèi xué cháng sī huàn cǐ xīn,huàn zhī néng shú wù nán hūn。 才昏自觉中如失,猛省猛求明则存。cái hūn zì jué zhōng rú shī,měng shěng měng qiú míng zé cún。

训蒙绝句为人

宋: 朱熹

辛勤尽作求闻计,沽得过情声誉来。xīn qín jǐn zuò qiú wén jì,gū dé guò qíng shēng yù lái。 自外而观为可喜,此心已失实堪哀。zì wài ér guān wèi kě xǐ,cǐ xīn yǐ shī shí kān āi。

训蒙绝句三省二首

宋: 朱熹

曾子尚忧三者失,自言日致省身功。céng zi shàng yōu sān zhě shī,zì yán rì zhì shěng shēn gōng。 如何后学不深察,便欲传心一惟中。rú hé hòu xué bù shēn chá,biàn yù chuán xīn yī wéi zhōng。

训蒙绝句三省二首

宋: 朱熹

用功事上实根源,三省真传入道门。yòng gōng shì shàng shí gēn yuán,sān shěng zhēn chuán rù dào mén。 理即是心随事显,事能尽理始心存。lǐ jí shì xīn suí shì xiǎn,shì néng jǐn lǐ shǐ xīn cún。