品读经典 · 传承文明

朱熹

训蒙绝句刍养悦口

宋: 朱熹

食中有味知斯悦,知是能加咀嚼功。shí zhōng yǒu wèi zhī sī yuè,zhī shì néng jiā jǔ jué gōng。 行处心安思处得,馀甘常溢齿牙中。xíng chù xīn ān sī chù dé,yú gān cháng yì chǐ yá zhōng。

训蒙绝句先难

宋: 朱熹

为学须教效自形,但专一意使功深。wèi xué xū jiào xiào zì xíng,dàn zhuān yī yì shǐ gōng shēn。 哀哉狭隘频求效,仰止仁人后获心。āi zāi xiá ài pín qiú xiào,yǎng zhǐ rén rén hòu huò xīn。

训蒙绝句谨独

宋: 朱熹

为学无功由间断,其如间断费关防。wèi xué wú gōng yóu jiān duàn,qí rú jiān duàn fèi guān fáng。 方知谨独功诚切,多是此时心易忘。fāng zhī jǐn dú gōng chéng qiè,duō shì cǐ shí xīn yì wàng。

训蒙绝句鸢飞鱼跃二首

宋: 朱熹

此理充盈宇宙间,下穷鱼跃上飞鸢。cǐ lǐ chōng yíng yǔ zhòu jiān,xià qióng yú yuè shàng fēi yuān。 飞斯在上跃斯下,神化孰尸本自然。fēi sī zài shàng yuè sī xià,shén huà shú shī běn zì rán。

训蒙绝句鸢飞鱼跃二首

宋: 朱熹

神化孰尸本自然,盍将此意反而观。shén huà shú shī běn zì rán,hé jiāng cǐ yì fǎn ér guān。 试将事上深加察,才著些私便不安。shì jiāng shì shàng shēn jiā chá,cái zhù xiē sī biàn bù ān。

训蒙绝句勿忘勿助长

宋: 朱熹

忘则无功助则私,不忘不助正斯时。wàng zé wú gōng zhù zé sī,bù wàng bù zhù zhèng sī shí。 是中体段须当察,便是鸢飞鱼跃机。shì zhōng tǐ duàn xū dāng chá,biàn shì yuān fēi yú yuè jī。

训蒙绝句乐

宋: 朱熹

夫子亦将贫对乐,只因人苦处贫难。fū zi yì jiāng pín duì lè,zhǐ yīn rén kǔ chù pín nán。 苟非天理能攘敌,只向私心重处安。gǒu fēi tiān lǐ néng rǎng dí,zhǐ xiàng sī xīn zhòng chù ān。

训蒙绝句不改其乐

宋: 朱熹

己私既克本心存,到处逢原与理行。jǐ sī jì kè běn xīn cún,dào chù féng yuán yǔ lǐ xíng。 不待有心求乐道,此心之乐自然生。bù dài yǒu xīn qiú lè dào,cǐ xīn zhī lè zì rán shēng。

训蒙绝句逝者如斯二首

宋: 朱熹

如何物却能形道,只为皆存理一端。rú hé wù què néng xíng dào,zhǐ wèi jiē cún lǐ yī duān。 偶感斯川存动理,故言逝者可同观。ǒu gǎn sī chuān cún dòng lǐ,gù yán shì zhě kě tóng guān。

训蒙绝句逝者如斯二首

宋: 朱熹

岷源万古只如斯,东注曾无间断时。mín yuán wàn gǔ zhǐ rú sī,dōng zhù céng wú jiān duàn shí。 后学不因川上叹,安行体用亦难窥。hòu xué bù yīn chuān shàng tàn,ān xíng tǐ yòng yì nán kuī。

训蒙绝句牛山

宋: 朱熹

此心此理自天根,不待栽培触处生。cǐ xīn cǐ lǐ zì tiān gēn,bù dài zāi péi chù chù shēng。 只要关防人欲伐,更须着意察滋萌。zhǐ yào guān fáng rén yù fá,gèng xū zhe yì chá zī méng。

训蒙绝句任重

宋: 朱熹

气无强弱志为先,努力便行休放肩。qì wú qiáng ruò zhì wèi xiān,nǔ lì biàn xíng xiū fàng jiān。 挨得一番难境界,便添脊骨一番坚。āi dé yī fān nán jìng jiè,biàn tiān jí gǔ yī fān jiān。

训蒙绝句万物皆备于我

宋: 朱熹

万物当须以理观,不离太极是其源。wàn wù dāng xū yǐ lǐ guān,bù lí tài jí shì qí yuán。 故须万类皆我具,只为中心太极存。gù xū wàn lèi jiē wǒ jù,zhǐ wèi zhōng xīn tài jí cún。

训蒙绝句难言

宋: 朱熹

难言非谓不容言,谓状其中体段难。nán yán fēi wèi bù róng yán,wèi zhuàng qí zhōng tǐ duàn nán。 须是养成天地塞,却将正直反而观。xū shì yǎng chéng tiān dì sāi,què jiāng zhèng zhí fǎn ér guān。

训蒙绝句四十五十无闻

宋: 朱熹

圣人接物本于仁,罕以深言拒绝人。shèng rén jiē wù běn yú rén,hǎn yǐ shēn yán jù jué rén。 不足畏辞严且截,急将此意省吾身。bù zú wèi cí yán qiě jié,jí jiāng cǐ yì shěng wú shēn。

训蒙绝句九思

宋: 朱熹

人之进学在于思,思则能知是与非。rén zhī jìn xué zài yú sī,sī zé néng zhī shì yǔ fēi。 但得用心纯熟后,自然发处有思随。dàn dé yòng xīn chún shú hòu,zì rán fā chù yǒu sī suí。

训蒙绝句辞达而已二首

宋: 朱熹

方识圣门辞达旨,作文之法在其中。fāng shí shèng mén cí dá zhǐ,zuò wén zhī fǎ zài qí zhōng。 但将正意由辞出,此外徒劳苦用功。dàn jiāng zhèng yì yóu cí chū,cǐ wài tú láo kǔ yòng gōng。

训蒙绝句辞达而已二首

宋: 朱熹

因辞可以验人心,心地开明辞必明。yīn cí kě yǐ yàn rén xīn,xīn dì kāi míng cí bì míng。 试把正人文字看,何尝巧滞与艰深。shì bǎ zhèng rén wén zì kàn,hé cháng qiǎo zhì yǔ jiān shēn。

训蒙绝句君子去仁

宋: 朱熹

谁云贫贱人难处,只为重轻权倒持。shuí yún pín jiàn rén nán chù,zhǐ wèi zhòng qīng quán dào chí。 钓渭耕莘皆往辙,圣贤不法我何归。diào wèi gēng shēn jiē wǎng zhé,shèng xián bù fǎ wǒ hé guī。

训蒙绝句就有道而正

宋: 朱熹

差以毫厘大乱真,苟羞就正堕终身。chà yǐ háo lí dà luàn zhēn,gǒu xiū jiù zhèng duò zhōng shēn。 不惟枉费穷年力,反作滔天祸世人。bù wéi wǎng fèi qióng nián lì,fǎn zuò tāo tiān huò shì rén。