品读经典 · 传承文明

朱熹

训蒙绝句十五志学

宋: 朱熹

工夫一进十年期,断自圣言当致思。gōng fū yī jìn shí nián qī,duàn zì shèng yán dāng zhì sī。 岂不欲人跻圣速,只缘科级盖如斯。qǐ bù yù rén jī shèng sù,zhǐ yuán kē jí gài rú sī。

训蒙绝句小学

宋: 朱熹

洒扫庭堂职是供,步趋唯诺饰仪容。sǎ sǎo tíng táng zhí shì gōng,bù qū wéi nuò shì yí róng。 是中有理今休问,敬谨端详体立功。shì zhōng yǒu lǐ jīn xiū wèn,jìng jǐn duān xiáng tǐ lì gōng。

训蒙绝句存心

宋: 朱熹

功夫但欲存心尔,底事存心条绪多。gōng fū dàn yù cún xīn ěr,dǐ shì cún xīn tiáo xù duō。 直使圣贤更剖析,只缘私意费消磨。zhí shǐ shèng xián gèng pōu xī,zhǐ yuán sī yì fèi xiāo mó。

训蒙绝句养性

宋: 朱熹

性初不假增加力,养字原非别用功。xìng chū bù jiǎ zēng jiā lì,yǎng zì yuán fēi bié yòng gōng。 只要关防并省察,莫要私意害其中。zhǐ yào guān fáng bìng shěng chá,mò yào sī yì hài qí zhōng。

训蒙绝句心之官则思

宋: 朱熹

一身胡属此心微,只为能思择所为。yī shēn hú shǔ cǐ xīn wēi,zhǐ wèi néng sī zé suǒ wèi。 底事虚灵成暗塞,独于物欲用其思。dǐ shì xū líng chéng àn sāi,dú yú wù yù yòng qí sī。

训蒙绝句莫知其乡二首

宋: 朱熹

此心活动元无定,或出他乡入此乡。cǐ xīn huó dòng yuán wú dìng,huò chū tā xiāng rù cǐ xiāng。 猛省不知谁是主,只因操舍有存亡。měng shěng bù zhī shuí shì zhǔ,zhǐ yīn cāo shě yǒu cún wáng。

训蒙绝句莫知其乡二首

宋: 朱熹

存以公兮亡以私,存亡倏忽动时机。cún yǐ gōng xī wáng yǐ sī,cún wáng shū hū dòng shí jī。 莫教事过方才省,辨析须严念虑微。mò jiào shì guò fāng cái shěng,biàn xī xū yán niàn lǜ wēi。

训蒙绝句人心道心三首

宋: 朱熹

自从载籍流传后,此是论心第一条。zì cóng zài jí liú chuán hòu,cǐ shì lùn xīn dì yī tiáo。 剖析精明为训切,如何心学尚寥寥。pōu xī jīng míng wèi xùn qiè,rú hé xīn xué shàng liáo liáo。

训蒙绝句人心道心三首

宋: 朱熹

因形与理别言心,其实随形有理存。yīn xíng yǔ lǐ bié yán xīn,qí shí suí xíng yǒu lǐ cún。 才与理违形独用,便为物欲理皆昏。cái yǔ lǐ wéi xíng dú yòng,biàn wèi wù yù lǐ jiē hūn。

训蒙绝句人心道心三首

宋: 朱熹

莫道惟危便为恶,只缘众欲起于形。mò dào wéi wēi biàn wèi è,zhǐ yuán zhòng yù qǐ yú xíng。 常须急把理来救,亦要少从危处行。cháng xū jí bǎ lǐ lái jiù,yì yào shǎo cóng wēi chù xíng。

训蒙绝句知天命

宋: 朱熹

假借立言虽似是,知非我出枉劳功。jiǎ jiè lì yán suī shì shì,zhī fēi wǒ chū wǎng láo gōng。 苟从立志循而得,方信真知味不同。gǒu cóng lì zhì xún ér dé,fāng xìn zhēn zhī wèi bù tóng。

训蒙绝句古者以利为本

宋: 朱熹

论性无非日用间,何须虚诞与深艰。lùn xìng wú fēi rì yòng jiān,hé xū xū dàn yǔ shēn jiān。 昭昭万事皆其理,只是功夫欲顺难。zhāo zhāo wàn shì jiē qí lǐ,zhǐ shì gōng fū yù shùn nán。

训蒙绝句参前倚衡

宋: 朱熹

理随心见不曾离,苟有斯心便在兹。lǐ suí xīn jiàn bù céng lí,gǒu yǒu sī xīn biàn zài zī。 果似有形君信否,用心熟后自能知。guǒ shì yǒu xíng jūn xìn fǒu,yòng xīn shú hòu zì néng zhī。

训蒙绝句汶上

宋: 朱熹

仕非其地宁无仕,此事还他德行人。shì fēi qí dì níng wú shì,cǐ shì hái tā dé xíng rén。 彼以势邀吾自逝,丈夫无欲气常伸。bǐ yǐ shì yāo wú zì shì,zhàng fū wú yù qì cháng shēn。

训蒙绝句山径之蹊

宋: 朱熹

苟能用力可充微,一息昏忘功便亏。gǒu néng yòng lì kě chōng wēi,yī xī hūn wàng gōng biàn kuī。 老矣方知深自警,几番茅塞径之蹊。lǎo yǐ fāng zhī shēn zì jǐng,jǐ fān máo sāi jìng zhī qī。

训蒙绝句不能使人巧

宋: 朱熹

学求入处须师授,此外难为尽靠师。xué qiú rù chù xū shī shòu,cǐ wài nán wèi jǐn kào shī。 但向行时无息处,进前曲折自能知。dàn xiàng xíng shí wú xī chù,jìn qián qū zhé zì néng zhī。

训蒙绝句观澜

宋: 朱熹

眇然方寸神明舍,天下经纶具此中。miǎo rán fāng cùn shén míng shě,tiān xià jīng lún jù cǐ zhōng。 每向狂澜观不足,正如有本出无穷。měi xiàng kuáng lán guān bù zú,zhèng rú yǒu běn chū wú qióng。

训蒙绝句良知

宋: 朱熹

孩提自幼良知发,此日心蒙尚未开。hái tí zì yòu liáng zhī fā,cǐ rì xīn méng shàng wèi kāi。 既壮蒙开趋物欲,良心反丧亦哀哉。jì zhuàng méng kāi qū wù yù,liáng xīn fǎn sàng yì āi zāi。

训蒙绝句动心忍性二首

宋: 朱熹

不当拂处常逢拂,不合空时亦至空。bù dāng fú chù cháng féng fú,bù hé kōng shí yì zhì kōng。 处顺不如常处逆,动心忍性始成功。chù shùn bù rú cháng chù nì,dòng xīn rěn xìng shǐ chéng gōng。

训蒙绝句动心忍性二首

宋: 朱熹

困穷拂动虽天意,如舜何须增不能。kùn qióng fú dòng suī tiān yì,rú shùn hé xū zēng bù néng。 上智虽明事之理,也须亲到事中行。shàng zhì suī míng shì zhī lǐ,yě xū qīn dào shì zhōng xíng。